De plek waar het allemaal begon: waar het woord Tivoli echt vandaan komt

De ruïnes van Villa Adriano en de Pecile, de loopbrug met waterbassin Foto: stock.adobe.com/Stefno Tammaro

Van van ons redactieteam

Tivoli - de naam klinkt als carrouselmuziek, feeërieke lichtjes en koele drankjes onder kastanjebomen. Bijna niemand weet waar de term, die internationaal staat voor allerlei soorten amusement, vandaan komt.

In Aken staat het woord "Tivoli" voor het voetbalstadion, in Kopenhagen en Nederland voor enorme pretparken. In Wenen was het vroeger de naam van een legendarische uitgaansgelegenheid, waar vandaag de dag nog steeds straten naar vernoemd zijn, en ook de naam van een feestdisco in het Prater. Tivoli is overal een plaats van vermaak - maar weinig mensen weten dat het uit een klein stadje ten oosten van Rome komt. Een plek die ooit zo dromerig was dat het het voorbeeld werd voor alles wat tegenwoordig "Tivoli" wordt genoemd.

Van het keizerlijk paleis tot het begrip cultuur

De Canopus, antiek zwembad in Villa Adriana, Tivoli, ItaliëVon marcorubino
De "Canopus", het antieke zwembad van Villa Adriana in Tivoli
Foto: stock.adobe.com/marcorubino

Het echte Tivoli ligt ongeveer 30 kilometer van Rome, met uitzicht over de Aniene vallei en de Campagna Romana. De plek was al in de oudheid een favoriete bestemming: keizer Hadrianus liet hier in de 2e eeuw een enorm zomerverblijf bouwen - de Villa Adriana. Geen eenvoudig landhuis, maar een miniatuurwereld met kunstmatige kanalen, Griekse tempels, theaters en thermale baden. Een soort architectonisch rijk in zakformaat.

Weergave

villa deste in tivoli italië
De fonteinen voor de Villa d'Este in Tivoli
Foto door Marian Florinel Condruz op Pexels.com

Later kwam de Renaissance - en daarmee de Villa d'Este: een paleis met een van de meest spectaculaire tuinen van Europa. Waterpartijen, beelden, grotten, een heel orkest van fonteinen, alleen aangedreven door de zwaartekracht. En tot slot de Villa Gregoriana: een wilde landschapstuin met ravijnen, watervallen en mosmuren, waar romantici ooit op zoek gingen naar betekenis. Deze overvloed aan natuur, cultuur, water, schoonheid - het maakte van Tivoli een beeld. Een ideaal. En dit ideaal werd geëxporteerd.

fontein van diana van ephese in tivoli italië
De fontein van de Griekse Diana van Efeze
Foto door Marian Florinel Condruz op Pexels.com

Weergave

Waarom er overal ter wereld een Tivoli is

Vanaf de 18e eeuw werd Tivoli een populair motief in schilderijen, literatuur en reisverslagen. De Grand Tour van de ontwikkelde elite leidde er bijna onvermijdelijk naartoe. En met de naam verspreidde zich ook het idee: als een park ergens bijzonder speels was, een tuin bijzonder weelderig, een plek bijzonder vrolijk - dan was het een "Tivoli".

standbeeld en kasteel van hans christian andersen in copenhagen
De figuur van Hans Christian Andersen en het originele Tivoli-gebouw uit 1843 in Kopenhagen
Foto door Gije Cho op Pexels.com

En zo kwam het dat een pretpark in Kopenhagen deze naam kreeg (1843), dat het voetbalstadion in Aken "Tivoli" werd genoemd en dat excursiecafés en zomerbioscopen in Wenen handel dreven onder het label "Tivoli". Tivoli werd een belofte: van entertainment, van schoonheid - waar dan ook.

Bezoek het echte Tivoli

Het Tivoli in Italië is niet luidruchtig. Het is geen plek voor drukte. Maar het is nog steeds een plek vol beelden - archaïsch, romantisch, betoverend. Villa Adriana staat als een enorme ruïne in het landschap, overwoekerd door gras. De Villa d'Este schittert met barokke pracht, de tuinen kabbelen nog steeds. En vanuit de Villa Gregoriana kun je de rivier de Aniene de diepte in zien stromen. Tivoli ligt op slechts 45 minuten met de trein van Rome.

Reacties

nl_NL

Ontdek meer van la bella vita club

Abonneer je nu om meer te lezen en toegang te krijgen tot het volledige archief.

Verder lezen